รอยลูกปัดบอกร่องรอยมนุษย์

BeyondBeadsTellTheHumanTraces

(20260117_6 รอยลูกปัด)

เมื่อวันก่อน ๒๐ มกรา ๒๕๕๒

อีก ๓ วันจะครบ ๑๗ ปีพอดี

#ท่านอาจารย์หมอประเวศ กรุณาเขียนคำนิยมในหนังสือ #รอยลูกปัด นี้ให้ผมที่เป็นมงคลยิ่ง

อาจารย์กรุณาเขียนว่า ...

"รอยลูกปัด" บอกร่องรอยของมนุษย์

ความที่ลูกปัดมีความคงทนสูง จึงบอกร่องรอยย้อนไปยาวไกลนับได้เป็นพันปี

ลูกปัดเป็น #หลักฐานเชิงประจักษ์ทางโบราณคดี จึงบอกอดีตได้แม่นยำอย่างเถียงได้ยาก อย่างเช่น "รอยโรมัน" และ "รอยอียิปต์" บนลูกปัดบางลูกที่พบในภาคใต้ของไทย บอกอย่างแน่ชัดว่าเส้นทางนานาชาติที่พาดผ่านประเทศไทยตอนใต้ไม่ได้มีเฉพาะจากจีน อินเดีย ศรีลังกาและอินโดนีเซียเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงกับอารยธรรมใหญ่ ๆ ที่ไกลออกไปอีกคืออียิปต์และโรมัน การพบรอยลูกปัดบนสองฝั่งของแม่น้ำลำคลองที่ต่อเชื่อมจากฝั่งอ่าวไทยทางตะวันออกไปโผล่ทะเลอันดามันทางตะวันตก บ่งชี้ว่าความคิดเรื่องทางลัด "#คอคอดกระ" ไม่ใช่ของใหม่ มนุษย์แต่โบราณได้ทำมาแล้วโดยไม่ได้ขุดใหม่ ใครจะไปคิดว่าภาคใต้ตอนบนของไทยเคยเป็น "แหล่งอุตสาหกรรม" ผลิตลูกปัดส่งออกในอดีตกาล จากร่องรอยของโรงงาน วัตถุดิบ และลูกปัดที่หยุดผลิตกลางคัน แม้จะยังไม่ทราบว่าผู้ผลิตเป็นคนพื้นเมืองหรือเป็นคน "ต่างชาติ" ที่นำเทคโนโลยีการผลิตเข้ามาตั้งผลิต ณ จุดยุทธศาสตร์ของการค้าขายที่ภาคใต้ของไทย

ผมรู้จักคุณหมอบัญชา พงษ์พานิช มานาน ท่านเป็นหมอที่มีหัวใจของความเป็นมนุษย์ และมีความสนใจอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะเรื่องวัฒนธรรมและสุนทรียธรรม ท่านพาผมไปเรียนรู้เรื่องดี ๆ อย่างมากหลายอย่าง เรื่องลูกปัดนี่ ผมไม่มีทางจะรู้อะไรเลย ถ้าไม่ใช่เพราะคุณหมอบัญชาพาไปดูพิพิธภัณฑ์ที่คลองท่อม จังหวัดกระบี่ และเขียนหนังสือเรื่อง "รอยลูกปัด" ที่อยู่ในมือท่าน ณ บัดนี้ คุณหมอบัญชาทุ่มเทกับเรื่องลูกปัดอย่างจริงจัง ทั้งรวบรวม ศึกษา ค้นคว้า ติดตาม จนผมไม่ทราบว่ายังจะมีคนไทยอื่นใดอีกไหมที่ทุ่มเทเอาจริงเอาจังกับเรื่องลูกปัดถึงขนาดนี้ เพราะสุนทรียธรรมในตัวของท่าน ผู้อ่านจะได้เสพความงามของลูกปัดประเภทต่าง ๆ ที่มีความหลากหลายอย่างไม่น่าเชื่อ

#เป็นคนต้องรู้ความหมาย

คุณหมอบัญชาสร้างความรู้ไว้ใน "รอยลูกปัด" อย่างให้รู้ความหมายเชื่อมโยงไปยาวไกล ใช่สักแต่ว่าลูกอะไรเม็ดอะไร การรู้อย่างเชื่อมโยงคือปัญญา การศึกษาของเราทุกวันนี้ทำให้เรารู้แบบแยกส่วน แบบเป็นส่วนเป็นเสี้ยว ทำให้คิดแบบแยกส่วนและทำแบบแยกส่วน อันนำไปสู่ความติดขัดและสะสมกันเป็นวิกฤตการณ์ ควรมีการปฏิรูปการเรียนรู้ใหม่ให้เป็นการเรียนรู้สู่ปัญญา ที่รู้ทั้งหมด ซึ่งรวมถึงการรู้ตัวเองด้วย การรู้ทั้งหมดและรู้ตัวเองทำให้สามารถจัดความสัมพันธ์ระหว่างตัวเราเองกับผู้อื่นและสิ่งอื่นอย่างถูกต้อง ความสัมพันธ์อย่างถูกต้องคือจริยธรรม

ขอขอบคุณคุณหมอบัญชา พงษ์พานิช ที่มีอุตสาหะและวิริยะอันแรงกล้า รังสรรค์สิ่งที่สวยงามอันประเทืองปัญญาไว้ให้เป็นสมบัติของชาติ แน่นอนว่า "รอยลูกปัด" ทิ้งคำถามที่ต้องการคำตอบไว้มาก เช่นว่าคนที่ทำและค้าขายลูกปัดในภาคใต้ของไทยมาเนิ่นนานก่อนประวัติศาสตร์ประเทศไทยที่มักจะเริ่มแต่สมัยสุโขทัยนั้นเป็นใคร และสัมพันธ์กับคนไทยในปัจจุบันนี้อย่างไร นิ่งมีการตั้งคำถามกันมาก ๆ แบะพยายามตอบ สายใยของเซลล์สมองก็ยิ่งแตกกิ่งก้านสาขามากขึ้น ปัญญาเป็นเรื่องสำคัญที่สุดของ้ราและมนุษยชาติ

ประเวศ วะสี / 20 มกราคม 2552

อาจารย์ครับ บ่ายวันนี้พอมีเวลาผมก็เลยไปเวียนดูลูกปัดที่เขามีในตลาดที่ตึกแดงจตุจักร

เจอคณะนี้ที่มีหนังสือ #รอยลูกปัด ขายอยู่ด้วย

ก็เลยชี้ชวนอ่านคำนิยมนี้ที่อาจารย์เขียนให้

กลายเป็นว่าเขาพบอะไรต่อมิอะไรเพิ่มอีกมากเลยครับ

ไม่เฉพาะภาคใต้อย่างในรอยลูกปัดแล้วเลยครับ

เมืองกาญจน์บ้านอาจารย์ก็เกินประมาณ

เช่นที่บ้านเก่ากับที่ดอนตาเพชร

แม้แต่ที่สุโขทัยที่ว่าต้นประวัติศาสตร์ไทยเมื่อไม่ถึงพันปีก่อน

ตอนนี้มีเจอเลยไปกว่า ๒๐๐๐ ปีแล้วเลยครับ

ใครสนใจหนังสือนี้ยังพอหาได้นะครับ

เห็นเขาประกาศขายกันเล่มละตั้ง ๓ - ๔๐๐๐ บาท

ลองไปหาที่ตึกแดง หรือที่ สโมสรธรรมทาน สวนโมกข์กรุงเทพ

หรือที่ #ตึกยาว บวรนคร ก็มีครับ

เป็นฉบับพิมพ์ครั้งสอง ปกแข็ง เพิ่มเนื้อหาและคำนิยมด้วยครับ

๑๗ มกรา ๖๙ ๒๒๕๕ น

บ้านท่าวัง สะพานควาย กทม

https://www.facebook.com/photo/?fbid=2004609040434208&set=pcb.2004610270434085